Editor's talk - The Death of The Author

หลายคนคงรอคำตอบจากผมว่าภาพปกฉบับนี้หมายความว่าอย่างไร ผมไม่บอกหรอก เลโอนาร์โด ดา วินซี ยังไม่เคยบอกเลยว่าทำไมถึงเขียนภาพโมนาลิซ่า ตกลงเธอยิ้มหรือไม่ยิ้ม เธอเป็นใคร ผู้ชายหรือเป็นผู้หญิง ฯลฯ สิ่งที่พอจะบอกได้ก็คือไฟที่ลุกโชนอยู่บนปกและภาพด้านในนั้น จุดจริง ไหม้จริง ไฟจริง ไม่มีรีทัช และไม่ใช้สแตนด์อิน

เปล่าหรอก ผมไม่ได้อหังการขนาดจะเทียบตัวกับ เลโอนาร์โด ดา วินซี แต่อย่างที่โรล็องด์ บาร์ตส์ นักสัญญวิทยาชาวฝรั่งเศสเขียนไว้ในบทความชื่อ ‘The Death of the Author’ ว่างานวรรณกรรมนั้น *“ผู้อ่านเป็นผู้สร้างความหมายของงานเขียนที่พวกเขาและเธออ่านเอง” และ “ตัวบทต่างๆ จึงมีความหมายที่เลื่อนไหล สามารถถูกตั้งคำถามและตีความได้หลากหลายไม่จบสิ้น”

หากงานวรรณกรรมคืองานศิลปะแขนงหนึ่ง ภาพวาดของเลโอนาร์โด ดา วินซี ก็เช่นเดียวกัน รวมไปถึงภาพถ่ายปกนิตยสาร HAMBURGER ฉบับนี้ ความหมายที่แท้จริงของมันคงได้ตายไปตั้งแต่วินาทีแรกที่ช่างภาพกดชัตเตอร์และรูปนี้ปรากฏขึ้นที่หน้าจอคอมพิวเตอร์แล้ว แต่ในขณะเดียวกัน มันก็คงเกิดใหม่ซ้ำแล้วซ้ำเล่าในความคิดของใครอีกหลายคนที่ได้รับหนังสือฉบับนี้ หรือใครก็ตามที่ได้เห็นภาพๆ นี้แล้วตั้งคำถามและพยายามหาคำตอบ ตีความไปต่างๆ นานา

เพราะฉะนั้นความหมายที่ผมได้คิดและสร้างสรรค์ขึ้นมาจึงไม่มีความหมายอะไรที่จะเหลือมาเล่าต่อ เพราะอย่างที่บอกมันได้ตายไปแล้ว หากจะยังมีชีวิตอยู่ ก็คงมีอยู่ในความคิดของผมคนเดียว 

ผมคุยกับ ‘คิทตี้-ชิชา อมาตยกุล’ นางแบบบนปกของเราฉบับนี้ก่อนถ่ายถึงคอนเซ็ปต์การถ่ายและความคิดของผม “หนูชอบนะพี่” เธอตอบกลับมาพร้อมรอยยิ้ม และหากมันจะเกิดความหมายใหม่จากหนึ่งเป็นร้อยเป็นพัน ผมคิดว่าคิทตี้เองก็คงไม่เซอร์ไพรส์ เหมือนที่ครั้งหนึ่งเธอเคยพูดกับนักข่าวว่า “แล้วแต่ทุกคนเลยค่ะ...เราคุยกันปกตินะคะ ขอให้ดูหนังกันให้สนุกนะคะ” ซึ่งกลายมาเป็นประโยคเด็ดในโซเชียลมีเดีย

หรือแม้กระทั่งการเดินแบบครั้งหนึ่งของคิทตี้ ซึ่งเธอเดินออกมาในชุดกระโปรงสีดำเว้าส่วนอกเป็นผ้าซีทรู เห็นเต้าทั้งสองข้างที่ถูกปิดหัวนมไว้ด้วยซิลิโคน จนก่อให้เกิดข่าวและกระแสในโซเชียล มีเดียมากมาย ในความหมายของดีไซเนอร์เธอคือไม้แขวนที่มีคุณสมบัติครบพร้อมที่จะพรีเซ็นต์ชุดกระโปรงตัวนั้นให้ออกมาดูสวยเก๋ ในฐานะของนางแบบ-ซึ่งก็คือเธอเองคงคิดไม่ต่างกัน-นมของเธอคงไม่มีความหมายอะไรนอกเสียจากหนึ่งในฟังก์ชั่นที่แสดงให้เห็นว่าชุดนั้นมันเป็นชุดซีทรู 

แต่ในความหมายของนักข่าว ผู้คนที่ถ่ายรูปเธอลงโซเชียลฯ คลิปในยูทูบที่เปิดช่องคอมเมนต์ให้วิจารณ์ คิทตี้ไม่ได้เป็นเพียงไม้แขวนเสื้อ นมของเธอไม่ได้เป็นเพียงฟังก์ชั่นในการพรีเซ็นต์ชุด มันก่อเกิดความหมายใหม่มากมาย ตั้งแต่ความหมายที่หยาบโลนถึงที่สุดไปจนถึงความหมายที่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมและความเป็นผู้หญิง

เพราะฉะนั้นแม้ผมจะเล่าให้ฟังถึงที่มาที่ไปของความคิดในการสร้างสรรค์ภาพนี้ก็ไม่มีประโยชน์ ไม่ใช่แค่สิ่งที่โรล็องด์ บาร์ตส์ เรียกว่า ‘The Death of the Author’ หรอก แต่คนไทยอะเนอะ คงแชร์ก่อน คอมเมนต์ก่อน ก่อนที่จะได้อ่าน หรือมิพักต้องคิดก่อนเลยก็ได้

สันติชัย อาภรณ์ศรี

บรรณาธิการบริหาร